ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ, ੧/੧੧ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ
ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ, ੧/੧੧ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਦੁੱਤੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਲਈ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਹਸ, ਕਰਤੱਵ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ੧੦੦੦ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ:
ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ੧੯੧੪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਬਹਾਦਰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਈਸ਼ਰ ਕੌਰ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੇਂਡੂ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।
ਸੈਨਿਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼:
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ੧/੧੧ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕੌਸ਼ਲ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਸਿਪਾਹੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕਰਤੱਵ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ:
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ੧/੧੧ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਬਰਮਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ।
ਬਰਮਾ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ:
ਮਈ ੧੯੪੪ ਵਿੱਚ, ਬਰਮਾ ਦੇ ਅਰਾਕਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ੧/੧੧ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਪਲਟੂਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਪਹਾੜੀ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲਟੂਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਗੰਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਹਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਤਿੰਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬੰਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਬੰਕਰ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।
ਆਪਣੇ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੂਜੇ ਬੰਕਰ ‘ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੀਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬੰਕਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਆਖਰੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸ ਅਨੋਖੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਬਲੀਦਾਨ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲਟੂਨ ਪਹਾੜੀ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਨ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਨਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ:
ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:
“ਇਹ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: –
ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਅਨੋਖਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਬਲੀਦਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲਟੂਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਤੱਵ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।”
ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ:
ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੈਨਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕੇ। ਨਾਇਕ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਪਰੀਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਟੁੱਟ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣਗੇ।
