ਰਾਗ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ੯ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ

ਰਾਗ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ੯ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ਰਾਗੁ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਮਹਲਾ ੯ ॥

ਯਹ ਮਨੁ ਨੈਕ ਨ ਕਹਿਓ ਕਰੈ ॥

ਸੀਖ ਸਿਖਾਇ ਰਹਿਓ ਅਪਨੀ ਸੀ ਦੁਰਮਤਿ ਤੇ ਨ ਟਰੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਭਇਓ ਬਾਵਰੋ ਹਰਿ ਜਸੁ ਨਹਿ ਉਚਰੈ ॥

ਕਰਿ ਪਰਪੰਚੁ ਜਗਤ ਕਉ ਡਹਕੈ ਅਪਨੋ ਉਦਰੁ ਭਰੈ ॥੧॥

ਸੁਆਨ ਪੂਛ ਜਿਉ ਹੋਇ ਨ ਸੂਧੋ ਕਹਿਓ ਨ ਕਾਨ ਧਰੈ ॥

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਿਤ ਜਾ ਤੇ ਕਾਜੁ ਸਰੈ ॥੨॥੧॥

(ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਅੰਗ ੫੩੬).

ਭਾਵਾਰਥ-

ਮੇਰਾ) ਇਹ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ । (ਮੈਂ) ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਿਖਿਆ ਸਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, (ਪਰ ਇਹ) ਦੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਟਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।੧।ਰਹਾਉ। (ਇਹ ਮਨ) ਮਾਇਆ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਬਾਵਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿ ਜਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦਾ । ਪਾਖੰਡ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਠਗਦਾ (ਡਹਕ) ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਭਰਦਾ ਹੈ।੧। ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂਛ ਸਿਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, (ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ) ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਵਲ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ । ਨਾਨਕ ਦਾ (ਮਨ ਪ੍ਰਤਿ) ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਨਿਤ ਰਾਮ-ਨਾਮ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ-ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਏ ।੨।੧।

ਥਾਟ —————————— ਬਿਲਾਵਲ (ਬਿਲਾਵਲ ਅੰਗ)

ਜਾਤੀ —————————— ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ

ਵਾਦੀ —————————— ਮਧਿਅਮ

ਸੰਵਾਦੀ —————————– ਸ਼ਤ੍ਰਜ

ਆਰੋਹ —————————— ਸਾ ਰੇ ਮਾ, ਪ ਧ ਸਾਂ

ਅਵਰੋਹ —————————— ਸਂ ਨੀ ਧ ਪ, ਮ ਪ, ਧੁ ਨੀ ਧੁ ਪ, ਮ ਗ ਰੇ ਸਾ

 

 

ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਮਹਲਾ ੯ ॥

ਸਭ ਕਿਛੁ ਜੀਵਤ ਕੋ ਬਿਵਹਾਰ ॥

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਸੁਤ ਬੰਧਪ ਅਰੁ ਫੁਨਿ ਗ੍ਰਿਹ ਕੀ ਨਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

ਤਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਨ ਹੋਤ ਜਬ ਨਿਆਰੇ ਟੇਰਤ ਪ੍ਰੇਤਿ ਪੁਕਾਰਿ ॥

ਆਧ ਘਰੀ ਕੋਊ ਨਹਿ ਰਾਖੈ ਘਰ ਤੇ ਦੇਤ ਨਿਕਾਰਿ ॥੧॥

ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਿਉ ਜਗ ਰਚਨਾ ਯਹ ਦੇਖਹੁ ਰਿਦੈ ਬਿਚਾਰਿ ॥

ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਿਤ ਜਾ ਤੇ ਹੋਤ ਉਧਾਰ ॥੨॥੨॥

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਅੰਗ ੫੩੬)

ਭਾਵਾਰਥ-

(ਹੇ ਜਿਗਿਆਸੂ !) ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਭਾਈ-ਬੰਧ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ-(ਇਹ) ਸਭ ਕੁਝ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰਿਕ (ਸੰਬੰਧ) ਹਨ ।੧ ।ਰਹਾਉ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲੋਂ ਵਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, (ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧੀ) ‘ਪ੍ਰੇਤ-ਪ੍ਰੇਤ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ। (ਫਿਰ) ਕੋਈ ਅਧੀ ਘੜੀ ਲਈ ਵੀ (ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ) ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ, ਘਰੋਂ ਕਢ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।੧। ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵਾਂਗ (ਝੂਠੀ ਹੈ) । ਇਹ (ਗੱਲ) ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲਵੋ| ਨਾਨਕ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ (ਹੇ ਮਨ!) ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਮ-ਨਾਮ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ (ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ) ਪਾਰ ਉਤਾਰਾ ਹੋ ਜਾਏ ੨ ।੨।

 

 

ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਮਹਲਾ ੯ ॥

ਜਗਤ ਮੈ ਝੂਠੀ ਦੇਖੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥

ਅਪਨੇ ਹੀ ਸੁਖ ਸਿਉ ਸਭ ਲਾਗੇ ਕਿਆ ਦਾਰਾ ਕਿਆ ਮੀਤ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

ਮੇਰਉ ਮੇਰਉ ਸਭੈ ਕਹਤ ਹੈ ਹਿਤ ਸਿਉ ਬਾਧਿਓ ਚੀਤ ॥

ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਸੰਗੀ ਨਹ ਕੋਊ ਇਹ ਅਚਰਜ ਹੈ ਰੀਤਿ ॥੧॥

ਮਨ ਮੂਰਖ ਅਜਹੂ ਨਹ ਸਮਝਤ ਸਿਖ ਦੈ ਹਾਰਿਓ ਨੀਤ ॥

ਨਾਨਕ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਪਰੈ ਜਉ ਗਾਵੈ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਗੀਤ ॥੨॥੩॥੬॥੩੮॥੪੭॥

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਅੰਗ ੫੩੬)

ਭਾਵਾਰਥ-

ਜਗਤ ਮੈ ਝੂਠੀ ਦੇਖੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥ ਅਪਨੇ ਹੀ ਸੁਖ ਸਿਉ ਸਭ ਲਾਗੇ ਕਿਆ ਦਾਰਾ ਕਿਆ ਮੀਤ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮੇਰਉ ਮੇਰਉ ਸਭੈ ਕਹਤ ਹੈ ਹਿਤ ਸਿਉ ਬਾਧਿਓ ਚੀਤ ॥ ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਸੰਗੀ ਨਹ ਕੋਊ ਇਹ ਅਚਰਜ ਹੈ ਰੀਤਿ ॥੧॥ ਮਨ ਮੂਰਖ ਅਜਹੂ ਨਹ ਸਮਝਤ ਸਿਖ ਦੈ ਹਾਰਿਓ ਨੀਤ ॥ ਨਾਨਕ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਪਰੈ ਜਉ ਗਾਵੈ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਗੀਤ ॥੨॥੩॥੬॥੩੮॥੪੭॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਅੰਗ ੫੩੬)